Blog: Prikkelverwerking
Prikkelverwerking bij kinderen: hoe herken je overprikkeling?
Heeft jouw kind regelmatig last van hoofdpijn, concentratieproblemen, vermoeidheid of heftige boosheid? Dan kan er meer spelen dan je op het eerste gezicht ziet. Prikkelverwerking kan hier bij een belangrijke rol spelen.
Problemen met prikkelverwerkingworden niet altijd direct herkend. Toch kunnen ze een grote invloed hebben op hoe een kind zich voelt en functioneert. Manon, teamleider jeugdhulp bij Qurius, ziet regelmatig hoe overprikkeling zich op verschillende manieren kan uiten bij kinderen en jongeren. Hoe herken je signalen van overprikkeling en wat kun je doen als jouw kind hier last van heeft?
Wat is prikkelverwerking?
Prikkelverwerking is iets wat automatisch bij iedereen gebeurt. De hele dag door krijgen we via onze zintuigen informatie binnen. Denk aan wat we zien, horen, ruiken of voelen. Al deze informatie noemen we prikkels.
Bij de ene persoon filtert het brein automatisch welke informatie belangrijk is en welke niet. Alleen de belangrijkste prikkels worden verwerkt en opgeslagen. Bij anderen is deze filtering minder aanwezig. Daardoor kost het meer energie om alle informatie te verwerken.
Wanneer er te veel informatie tegelijk binnenkomt, kan er een moment ontstaan waarop het niet meer lukt om nieuwe informatie op te nemen. Dit kan zich uiten in klachten zoals hoofdpijn, concentratieproblemen, vermoeidheid, angstklachten, huilbuien of woede-uitbarstingen.
Hoe herken je dat een kind moeite heeft met prikkels?
Prikkelverwerking ziet er niet bij ieder kind hetzelfde uit. Sommige signalen vallen direct op, terwijl andere minder zichtbaar zijn.
Veel mensen herkennen het beeld van een kind met een geluids dempende koptelefoon op tijdens een druk evenement of in een klaslokaal. Maar problemen met prikkelverwerking kunnen zich ook anders laten zien. Denk aan niet graag aangeraakt worden, bepaalde kleding liever niet dragen of moeite hebben met de structuur van eten.
Ouders melden zich regelmatig bij Qurius omdat hun kind last heeft van hoofdpijnklachten, concentratieproblemen, vermoeidheid, angstklachten, woede-uitbarstingen of moeite met situaties waar veel mensen aanwezig zijn.
Wat deze klachten lastig maakt, is dat de onderliggende oorzaak niet altijd direct zichtbaar is. Soms lijkt het vooral te gaan om boosheid, vermoeidheid of concentratieproblemen, terwijl overprikkeling daar mogelijk onder ligt.
Wat gebeurt er als een kind te veel prikkels krijgt?
Wanneer een kind gedurende langere tijd meer prikkels moet verwerken dan het aankan, krijgt het systeem onvoldoende tijd om te herstellen. Daardoor kunnen klachten steeds verder oplopen. Dit noemen we ook wel een meltdown.
Om dit te voorkomen, is het belangrijk om rust- en herstelmomenten in te bouwen. Juist het leren herkennen van de eerste signalen van oplopende overprikkeling kan helpen om tijdig een pauze te nemen.
Hoe helpt Qurius bij vragen rondom prikkelverwerking?
Wanneer een kind of jongere bij Qurius komt met vragen rondom prikkelverwerking, brengen we eerst in kaart voor welke prikkels iemand het meest gevoelig is.
"Overprikkeling wordt niet altijd direct herkend," zegt Manon. "Daarom kijken we bij Qurius altijd breed naar wat er speelt en onderzoeken we waar klachten vandaan komen."
Vervolgens kijken we samen met het kind of de jongere, ouders en school welke aanpassingen mogelijk zijn. Het doel is om ervoor te zorgen dat er minder prikkels binnenkomen.
Daarnaast geven we uitleg over wat overprikkeling is en hoe dit proces er voor een kind of de jongere persoonlijk uitziet. Samen brengen we in kaart welke signalen aangeven dat de spanning oploopt. Zo kan er op tijd een rustmoment worden ingebouwd en kan een meltdown vaak worden voorkomen.
Bij Qurius brengen we vakkennis mee. Kinderen, jongeren, ouders en school weten juist goed wat er dagelijks gebeurt. Door die kennis samen te brengen, ontstaat een persoonlijke aanpak die aansluit bij wat een kind of jongere nodig heeft.
Hoe merken kinderen en ouders dat het beter gaat?
Wanneer kinderen en jongeren beter leren omgaan met prikkels, nemen de klachten vaak af. Er zijn minder meltdowns en er blijft meer energie over voor leuke dingen.
Daarnaast leren kinderen en jongeren zichzelf beter begrijpen. Ze ontdekken waar hun grenzen liggen, lerensignalen van oplopende overprikkeling herkennen en ervaren wat helpt om weer tot rust te komen.
"Het blijft bijzonder om te zien wat het doet wanneer een kind of jongere zichzelf beter leert begrijpen, zijn of haar eigen grenzen beter leert aanvoelen en hiernaar leert handelen," vertelt Manon. "Dat is niet alleen een stap waar ze praktisch iets aan hebben doordat de klachten verminderen, maar ook een heel waardevolle levensles: je mag er zijn en goed voor jezelf zorgen is de basis."
Twijfel je of prikkelverwerking een rol speelt bij de klachten van jouw kind?
Neem gerust contact op. Samen kunnen we kijken naar de mogelijke oorzaak van de klachten, zodat we verder kijken dan alleen de symptomen en ontdekken wat jouw kind nodig heeft.
